Skip to main content

Posts

Mizo Hmeichhe neih tlak engzat nge awm? (28th March 2026 Vanglaini )

Tun laia Mizorama sawi zui hlawh leh Social media lama kan hmuh tam ber pawl chu 'The Mizo Marriage and Inheritance of Property (Amendment) Act, 2026' hi leh kan sawi zui dan hi a ni awm e. Dan leh Hrai kaihhnawih thil te pawh a awm thei ang a, chu lam chu sawi zui loin kan thupui khi sawi zui ta mai ila a ṭha awm e. Mipa aiia Hmeichhe tam zawkna Tun din hmunah hian Mizo Mipa aiin Hmeichhiate an tam zawk tih chu phat rual a ni lo a. An tam zawkna pawh hi 28,037 vel niin a lang a, hei ai pawh hian a tam zawk tawh mai thei bawk. Hmeichhia kan tam zawkna chhan hi a hrang hrang a awm thei ang a, mipa hi kan thih hnem zawk avang te pawhin hmeichhia te pawh hi kan zat lo niin a lang. Mizo nula te hian pasal neih vek tur ti ta se la, Mizo tlangvalte hian kan daih lo tih hi fiamthu ṭawngkam lar tak pawh a ni awm e. Mipa hi kan tlem viau em? A tlem zawk ni mahila mipa te hi a thawmna zawk leh langsar zawk kan ni fo a, chu chuan Mizo mipa tam tak hi pasala neih tlak loh, ruihhlo bawiha ...

Mihring nge Pathian? (Being and Nothingness) (Vanglaini 3rd July 2026)

Khawvelah hian finna leh thiamna a changkang zel tawh a, mahnia tlei thei leh kan hmalam hun te pawh hi kan thu thua kan siam chawpa kan kalpui theih emaw kan din chawp theih emaw tiin kan inbengbel ta hle a nih hi. Pathian thu leh Thlarau lam thilte hi chu kan ruahmanna nemnghehna atan leh kan ngaihṭhatna atan chauh hian kan hmang tawh emaw tih mai tur hi kan ni ta. L'Être et le néant Kum 1943 ah daih tawh khan French Philosopher Jean-Paul Sartre chuan lehkhabu ropui tak mai, vawiin thlenga mi te la chhiar nasat leh an nun kaihruaitu atana an hman, Mizoram State Library aṭang ngei pawha mi tamtakin an la hawh leh an la chhiar 'Being and Nothingness (L'Être et le néant)' tih lehkhabu a tichhuak a. He lehkhabu ropui tak hian mihring nihphung leh hmalam hun thui tak a sawi a, a pawmawmin a dikna chen tam tak pawh a awm âwm e. Existentialism te phei chuan 'bible' ang hialin an ngai pawh ti ila dawt kan sawi tam lo ang. Jean-Paul Sartre-a khawvela thil pahnih awmte ...

Pathian hi kan rin a ṭhat zâwk vanga ring kan ni em? Vanglaini 21st July, 2026)

Pathian a awm leh awm loh thu kan buaipui ṭan hun hi hmasang aṭangin a nih tawh thu Tim Whitmarsh-a, Regius Professor of Greek, Cambridge University-a mi chuan a sawi a. Kan Bible-ah pawh, ''Mi â chuan a rilruin 'Pathian rêng a awm lo' a ti a," (Sam 14:1) tiin Davida fakna hlaah kan hmu a ni. Vawiina hmuh chhuah thar emaw, thil thar emaw a ni lo tih chu kan chiang awm e. India ram leh atheism India ramah hian kum 2,500 kal ta aṭang tawh khan Pathian a awm rinhlelhna hi a inṭan tawh niin mi thiamte chuan an sawi a. Chu chu Charvaka tiin an sawi a, an innghahna ber chu, "Thil hmuh leh hriat theih chauh hi thu dik a ni," tih hi a ni. Pathian, thlarau leh pian nawn lehna leh thih hnu piah lam te hi an ring lo. Kan mitin kan hmuh theih leh kan taksa ngeiin a khawih theih (empirical evidence) chauh hi thu dikah an ngai a; chuvangin, kan mita kan hmuh loh leh kan taksaa kan hriat loh thilah chuan an rinna an nghat thei lo a ni. Europe leh atheism Kum zabi 18-na ...

The Rev. Dr. H. Vanlalauva (1948 - 2025)

 -Rinfela Zadeng (Vawiin Vanglaini 27th June 2025) Mizote leh India rama Kristiante tan pawha mi chhuanawm leh Kristian Sakhaw zahawmna humhimtu zingah Rev Dr H. Vanlalauva hi a tel phak ti ila, mi tam tak chuan min pawmpui ngei ang. Chutiang taka mi hlu Rev Dr H. Vanlalauva chuan ni 22nd June 2025 khan kum 77 mi niin min boral san a. Hetianga mi hlu leh zahawm Rev Dr H. Vanlalauva chanchin tlangpui hi tun ṭumah hian kan sawi dawn a ni. Tu nge Rev. Dr H. Vanlalauva? Mizoram Presbyterian Kohhran leh Senate of Serampore College (University) hnuaia Pathian thu zirte chuan Rev. Dr. H. Vanlalauva hi an hre chiangin, inhmelhriattir ngai lo khawpa pa langsar a ni a. November ni 24, kum 1948 khan Leithumah lo piangin unau pianpui pakua a nei a. Mizoram Synod hnuaiah Minister niin kum 28 zet rawngbawlin Aizawl Theological College-ah zirtirtu a ni a, kum 9 chhung (1999-2007) Principal a ni bawk. Kum 2007-08-ah Mizoram Synod Moderator niin a pension zui a. A pension hnuah pawh Theological Col...

Zirlai naupangte leh Mizo ṭawng - Rinfela Zadeng (Vawiin Vanglaini 1st February 2025)

  Keini ṭhangthar zawkte hi sikulah zirna bul kan ṭanin A AW B aia A B C aṭanga bul ṭan kan ni ta zawk mah a. Mizo ṭawng hi kan pianpui ṭawng nimah se zirna sang zawkah chuan thu leh hla huang - literature - a kan zir chuan kan thiam tawk lo ta fo a. Tunah phei chuan Computer/Laptop leh Mobile Phone hmanga thil kan ziah nasat tawh avangin kut ziak phei chuan kan thiam lo zual ta hle a. Ziah zawm leh ziah zawm loh chungchangah phei hi chuan kan la buai hle a nih hi.  Mizo ṭawng thiam lo zirlai MA/University chinah hian kan subject lak azirin kan zirlaiin a ken tel - thu ziah/article,  ni tin chanchinbua chhuah ngai hi a awm a. ICFAI University leh MZU lama MA zirlai ṭhenkhatte hian kei teh lul hi min lo biain an thuziah te min endik tir ve ṭhin a. Ni tin chanchinbu lama an chhuah turin Vanglaini, Zozam Time, Aizawl Post leh Ralvengtu chanchinbu email te hi ka lo kawhhmuh ve ṭhin. Tun hnaiah mai pawh hian ni tin chanchinbu te hian chung zirlaite thuziah chu an chhuahsak hla...

Kristianna leh Literature - Rinfela Zadeng (Vawiin Vanglaini 14th April 2025)

Thu leh hla, Sap ṭawnga Literature kan tih hian a hun lai mil zelin innghahna leh hlutna a nei ṭhin a. A hun lai khawvel mila thu leh hla ṭha te, eng hunah pawh thu leh hla ṭha ni reng thei te, tuna hman nghal mai theih thu leh hla ṭha te hi a awm a. Chung thu leh hla - Literature ṭha leh hlu, khawvel pum huap pawh kan ngaihsan leh zirna sikulah pawh kan la zir fo te hian innghahna an nei ṭhin a. Tun ṭumah hian Kristian Sakhua avanga thu leh hla ṭha tak tak lo piang chhuak te kan sawi dawn a ni.  Ben Hur leh Quo Vadis? Thu leh Hla - Literature huanga kum 1905 - Nobel Prize hial dawng thei khawpa thuziak thiam Henryk Sienkiewicz -a thawnthu ziah Qua Vadis? hi hre lo kan awm kher awm lo e. A film an siam pawh Mizo ṭawngin an letling a, kan en fur tawh awm e. Kum 1896 khan Henryk Sienkiewicz-a hian he thawnthu hi a ziak a, Quo Vadis? tih hi Latin ṭawng niin 'Khawiah nge i kal dawn?' tihna tluk a ni a. Kum 1909, 1913, 1951 leh 2001 ah te film-ah an lo siam tawh a nih kha. Rom Sorka...

Mihring nun leh harsatna -Rinfela Zadeng (12 Dec 2024 Vanglaini Article

 Chetan Baghat, India rama lehkhabu ziaktu lar em em mai chuan, "A chang chuan nun hi i duh duh tihna tur a ni lo a, i tih tur i tihna tur a ni zawk" (Sometimes life isn't about what you want to do, but what you ought to do) tiin a lo sawi a nih kha. Kan nuam tih zawng ringawt ni lo, kan tih duh loh leh midang leh kan chungah pawh thleng ve lo se kan tih - thihna, hlawhchhamna leh chhiatna te pawh kan hmachhawn tho tho a ngai ṭhin a nih hi.  Lal Isua bulah pawh khan, a piantirh aṭanga mitdel an hmuh khan, a zirtirte chuan “Rabbi, mitdel saa a pian hi tuin nge thil tisual, he mi hian nge a nu leh a pain?” an ti a, an zawt a nih kha. Isua erawh chuan “He mi hian a tisual hek lo, a nu leh a pain an tisual hek lo; Pathian hnathawh a chunga a lanna tur a nih zawk hi." tiin a chhang a nih kha (Johana 9:1-3).  Sakhaw hrang hrang te, mi fing/philosopher leh mi thiam/Scientist te pawhin khawvela harsatna, natna leh a ṭha lo lam zawng zawng lo awmna chhan hi sawifiah an tum ve...

ECO - THEOLOGY - VAWIIN MIZORAM MAMAWH -Rinfela Zadeng (Vawiin Vanglaini 18 September 2024)

Senate of Serampore College (University) hnuaia Pathian thu zirna - Bachelor of Divinity - ah hian Eco Theology/Eco Justice hi a awm a. Hei hi vawiin khawvela thilpawimawh leh kan mamawh, a taka kan hman nghal tur leh Pathian thu kan awihna kawnga pen khata hma kan sawnna tur a ni bawk.    Theology kan hriatsa Pathian thu -Traditional Christian theology kan hriat ṭhan em em chu mihring lam hawi (anthropocentric) vek a ni a, leilung (environment) leh mihring lei leilung inkhungkaihna (ecology) emaw pawimawhna leh humhalh a ṭulna emaw hi a huapzo lo hle a nih kha. Mihring nun leh hamṭhatna lam an ngaihtuah nasain thil siam dangte chhandamna leh humhalh a ṭulna an ngaihthah thung.  Eco theology Ecotheology kan tih chu nunna leh boruak zir chianna (ecology), Pathian leh rinna, theology zirna nen a thlunzawm a ni.  Pathian-Leilung -Mihring inzawmna hi a ni tiin kan sawi thei ang a; Pathianin duh taka a siam kan chenna khawvel hi humhalh turin mihringte hi mawhphurhna min ...

Lal Isua Krista – Philosopher ropui - Rinfela Zadeng (Vawiin Vanglaini 21st October 2024)

Isua Krista zirtirna hi mi fing leh lehkhathiamte chuan philosophy huang aṭangin an thlir ngai mang lo a, a chhan chu Isua zirtirna hi sakhuana leh thuthlung huanga tlaa an dah vang a ni deuh ber. Philosophy hi zirna huangah hian ngaihruat fuh tawk loh a ni fo a, hmuh leh khawih theih thil ngaihruatna chauh anga lantir a ni fo a ni. Isua Krista zirtirna ṭhenkhat chu philosophy huang aṭanga hriatthiam theih leh hriatthiam tur a ni tih tun ṭumah hian kan sawi dawn a. Chutihlai chuan Isua thawh leh hnu lam erawh rinna thil takmeuh a nih avangin tarlan tel a ni lo thung a. Isua zirtirnaa philosophy hi khawtlang huap zirtirna te, hruaitute tana finna te, remna leh muanna huang te, thutlukna inkawlkalh chungchang te, nunphung dik leh duhawm chungchangte leh dan lam thu te a ni. A khuhhawnna Isua Krista zirtirna mak leh danglam tak hian engtin emaw tak mihring hi a kaitho a. Khawvel mihring zawng zawng, hnam leh chi tinte thinlung a chawk tho a. Heng zirtirnate hi sakhuana huangah chuan thinl...

Pathian leh Laws of Thermodynamics: Mechanical Engineer thlirna lam aṭangin -II - Rinfela Zadeng (Vawiin Vanglaini 18th November 2024)

A hmasa a mi kha han chhunzawm leh ta ila -  Thermodynamics Pricple hmanga Engineer te thil entir leh an hmuh dan Evolutionist ṭhenkhat chuan he dan (law) hian Pathianin universe hi a siam tih lam a kawk lo a, a sawi tum loh zawk lamah Creationists ho hian an kuai lut lui mai a ni an ti a. Mark Isaak, Index to Creationist Claims tih editor chuan Creationists ho chu Second law of Thermodynamics dik lo taka hrilhfiahah a puh hial. An puhna chu a dik thei reng em? Laws of thermodynamics chuan eng nge a huang chin ni reng reng? Creationists te chuan dik lo takin an lo hrilhfiah reng em ni?  Mechanical engineer ten he 'Laws of thermodynamics' te hi eng angin nge an hman ṭangkai tih aṭang hian heng zawhna te hi chhan tum ta ila. Tunah chuan heng law te hi thudik awmsa ang maia pawm a ni tawh reng bawk nen, science zirna huang pawhin pawh heng law te zirchianna aiin heng law te hman ṭangkaina lam hlir a hawi tawh a. Chungte avang chuan Creationists ten heng te hi dik lo taka sawifiah...