Skip to main content

Mihring nge Pathian? (Being and Nothingness) (Vanglaini 3rd July 2026)


Khawvelah hian finna leh thiamna a changkang zel tawh a, mahnia tlei thei leh kan hmalam hun te pawh hi kan thu thua kan siam chawpa kan kalpui theih emaw kan din chawp theih emaw tiin kan inbengbel ta hle a nih hi. Pathian thu leh Thlarau lam thilte hi chu kan ruahmanna nemnghehna atan leh kan ngaihṭhatna atan chauh hian kan hmang tawh emaw tih mai tur hi kan ni ta.
L'Être et le néant
Kum 1943 ah daih tawh khan French Philosopher Jean-Paul Sartre chuan lehkhabu ropui tak mai, vawiin thlenga mi te la chhiar nasat leh an nun kaihruaitu atana an hman, Mizoram State Library aṭang ngei pawha mi tamtakin an la hawh leh an la chhiar 'Being and Nothingness (L'Être et le néant)' tih lehkhabu a tichhuak a. He lehkhabu ropui tak hian mihring nihphung leh hmalam hun thui tak a sawi a, a pawmawmin a dikna chen tam tak pawh a awm âwm e. Existentialism te phei chuan 'bible' ang hialin an ngai pawh ti ila dawt kan sawi tam lo ang.
Jean-Paul Sartre-a khawvela thil pahnih awmte
He khawvelah hian thil pahniha a awm a, pakhat zawk chu nunna nei lo, duhthlan tur leh hmasawnna tur pawh nei tawh loa awm (being - in - itself) an ni a. Chungte chu Lung, Darthlalang, Bungrua adt hi an ni a, chhia leh ṭha hriatna (consciousness) pawh an nei lo a, an nihna nghet tak chu danglam loin chatuanin an awm mai dawn a ni. Pakhat leh zawk chu hriatna leh nunna nei - keini mihring te hi kan ni leh a (being - for - itself), kan nihna a nghet loin kan nihna hi kan insiam chawp thei a. Kan inzir belh zel ang a, kan duh dan angin kan danglam thei a ni. Mihringte hi kan piang hmasa a, chumi hnuah chuan keimahni nihna (essence) hi keimahni ngeiin kan insiamchawp a ni. Pathian vang emaw mi dang tute emaw vang a ni lo.
Engmah lo leh Zalenna
Sartre-a chuan mihring hriatna (consciousness) hi engmah lo (nothingness) a ni a, bungrua leh thil nung te anga nihna nghet nei kan ni ve lo tih hi a ngaihdan a ni a. Chuvangin zalenna kan nei a, engkim hi mihring chuan ama siam chawp niin, a chhia a ṭha pawh a duhthlanna vang liau liaua lo awm a ni a ti. Chuvangin mihring hian a nunna thuah hian amah vekin mawhphurhna pumhlum a nei a, tumah mawhpuh loin sual lam leh ṭha lamah pawh kan duhthlanna hi a tawp a ni a, a bul leh a tawp chu keimahni ngei hi kan ni tiin mihring nun hi chiang takin a tarlang a ni.
Mahni inbumna
Sartre-a sawi dan chuan mihring hian duthlang tur leh kan nihna sualchhuak tur hian mawhphurhna kan nei a. Zalenna nei tura hrem (condemned to be free) kan ni a, mahse chu chu pumpelh kan tum a, zalenna nei lo anga inngai tlatin mahni kan inbum (bad faith) ṭhin tiin a sawi bawk. Thingpui dawra thawk thingpui sem pakhat chuan chu chauh chu a nihna emaw a ti a, thil dang ni thei lo emaw tiin a amah chu a inbum lui tlat a ni tiin entirna a pe a. Chutiang chuan duhthlang thei mihring zalen a nihna chu inbum tirin a mawhphurhna a tlanchhiatsan niin mihring hi a hmu a ni.
Theology aṭanga thlirna
Khawvela lehkhabu hralh tam pawl chu Rick Warren lehkhabu 'The Purpose Driven Life' tih kha a ni ang a, khawvelah bu maktaduai 50 chuang hralh a ni a. He lehkhabuin a sawi tum ber chu 'Pathianin he khawvela a mal te tea min dah chhan leh kan nuna a thiltum dik tak hriatchhuah a ni' tiin kan sawi thei ang. Bible ngei pawh hi Pathian inpuanna leh mihring dam chhan leh tihtur leh kan nun dan tur min hrilhna lehkhabu a ni.
Pathian anpuia siam mihring
Genesis 1:26 -ah mihring chu Pathian anpuia siam kan nih thu kan hmu a (Imago Dei). Hei hian a sawi tum chu mihring hi Pathian nena hmel in ang, Pathian thlalak ang emaw tihna aiin Pathian anga mawhphurhna nei, chhia leh ṭha hriatna nei, leia thilsiam dang zawng zawngte chunga mawphurhna nei leh thlarau neiin min siam tihna a ni a. Pathian ang tak milem/milim ang chauha mihring te hi din leh siam kan ni lo tih a a nih chu. Chu chu sual (sin) avangin Pathian anpui mihring khan a nihna hlohin chhandam ngai mihring kan lo nih phah ta hial a ni. Greek ṭawngah sual (sin) hi 'hamartia/ἁμαρτία' tih niin chu chu 'tum ṭhelh (missing the mark)' tihna a ni a. Kan nuna Pathian thiltum leh duh (purpose) kha sual avangin kan nih loh phah ta a ni.
Nihna leh tum neisa mihring
A chunga kan sawi tak ang khian mihring hi nihna (essence) nei sain Pathianin min siam a. Thuhriltu 12:13 kan chhiar chuan mihring awm chhan leh kan dam chhan chu Pathian ṭiha a thupekte vawn hi a nih thu kan hmu. Pathian ropuina leh chawimawia a awmna tura mihring hi te siam leh din kan ni a. Chumi atan chuan Pathian khawngaihna chuan chhandamna pawh a thlawnin min siam sak a nih hi. Mahse chu chu sualin min bum tlat avangin tun thleng leh nakin zelah pawh Pathian hnen pan hlei thei lo hi kan la awm zel dawn niin a lang. Kierkegaard leh Karl Barth te chuan mihring hian Pathian aṭangin nun awmzia leh a tum (purpose) a hmu chauh zawk a ni tih hi an ngaihdan a ni.
Theih chin nei, hriat chin nei, tawp chin nei mihring kan ni a. Kan duhthusam leh kan nih chak ang zawng zawng hi mihring hian kan hlenchhuak thei lo. Kan remruatna zawng zawng a hlawhtling thei lo a. Kan pianpui rilruah (innates idea) Pathian hriatna kan nei vek bawk. Chuvangin Pathian hian kan chungah ro a rel a, a rorel dan zawng zawng erawh kan hre phak vek lo tih hi thudik a ni reng ang.

Comments

Popular posts from this blog

IMANUELA THI ZAMAN

Lal Isua thisen hlut zia leh keini misual boral tur te min chhanmdamna hlut zia puanchhuahna hla tha ber pawl chu Kristian Hla Bu No- 173-na 'Imanuela thi zaman' tih William Cowper phuah, Rev. Chhuahkhama lehlin hi a ni ngei ang. He hla phuahtu William Cowper-a hi Great Berkhampstead, England-ah November 26, 1731 khan a lo piang a. Kum 1754 khan Ukil ni turin a inbuatsaih a, mahse vanduaithlak takin Ukil ni tur chuan a tling zo lo a, depression nasa tak a nei a ni. Chuti anga nun hreawm tak a hman hnu chuan kum 1771 khan he 'Imanuela thi zaman' (There is a Fountain Filled With Blood) tih hla ropui tak hi a lo phuah chhuak a. Chu a hla phuah chu Conyers’s Collection of Psalms and Hymns in 1772  hla bu ah an chhuah hmasa ber a. Chumi hnu chuan Hla phuah thiam em em (Amazing Grace phuahtu) Newton nen an hla bu siam The Olney Hymns -  ah kum 1779 khan an chhuahnawn leh a ni.  He hla a phuahna Bible chang behchhan chu Zakaria 13:1 "Chumi ni-ah te chuan Dav...

Lal Isua chaknaa innghatin

Kristian Hla Bu Number 149-na kan keu chuan khawvela Pathian hla ropui ber pawl; Edgar Lewis leh William W. Rock te phuah 'Lal Isua chaknaa innghatin' (Just lean upon the arms of Jesus) tih kan hmu a. He hla hi Mizotawngin Ch. Pasena leh Zakunga te'n min lehlin sak a, Zofate zingah he hla hi sam thiamlo kan awm awmlo e.  He hla phuahtu zinga pakhat William W. Rock-a chanchin hi han hriat zui em em tur a awmlo a. Edgar Lewis-a erawh hi chu  February ni 8, 1865 ah Yates City,   Illinois ah a piangin a laiah hming chu Lewis Edgar Jones a ni a. Hla thluk a siam emaw, a phuah emaw hian  Edgar Lewis, Lewis Edgar tih emaw Mary Slater ti te in hming lem a hmang thin. Moody Bible Institute-ah Pathian thu a zirzawh hnuin  Young Men’s Christian Association,  Davenport , Iowa;  Fort Worth , Texas ah leh Santa Barbara, California ah te a thawk thin.  September 1, 1936 khan  Santa Barbara , California ah a boral a;  Santa Barbara Cemetery ,...

BEISEINA NUNG

I Petera 1:3-9 A chunga kan tarlan Bible châng innghahna hi Petera te hun laia Asia Minor-a Kohhran țhang chak em em mai te chungchang lehkha a thawn ațangin a ni a. Helai 1:3-9 ah hian Pathian khawngaihnain Lal Isua tiha thawhnlehna hian beiseina nung min neih tir thu leh chu Lal Isua thiha thawhlehna chu kan chhandamna-chatuan nunna kan neih theihna tur a nih thu Petera hian min hrilh a. Beiseina hi keini ringtute chauh ni lo mi zawng zawng hian kan neih hi a pawimawh em em a. Beiseina hi mi rethei te chaw an ti hial țhin a ni. Miin beiseina a neih tawh loh chuan nun hlutna hi a hre tawh țhin lo a. Mi lar, zaithiam, Celeb etc pawh nise amah ah beiseina a awm loh chuan mahni intihhlum mai hi a thlang țhin. Hmanni lawk ah Linkin Park band-a an Vocalist Chester Bennington-a pawh inawkhluma an hmuh kha! Khang te kha a larin khawvelin an hriat nen-beiseina a neih tawh loh vang a ni ngei ang- a nunna kha amahin a inlak hial ni! Chuvangin beiseina neih pawimawh zia hi kan sawi ...