Skip to main content

Pathian hi kan rin a ṭhat zâwk vanga ring kan ni em? Vanglaini 21st July, 2026)


Pathian a awm leh awm loh thu kan buaipui ṭan hun hi hmasang aṭangin a nih tawh thu Tim Whitmarsh-a, Regius Professor of Greek, Cambridge University-a mi chuan a sawi a. Kan Bible-ah pawh, ''Mi â chuan a rilruin 'Pathian rêng a awm lo' a ti a," (Sam 14:1) tiin Davida fakna hlaah kan hmu a ni. Vawiina hmuh chhuah thar emaw, thil thar emaw a ni lo tih chu kan chiang awm e.
India ram leh atheism
India ramah hian kum 2,500 kal ta aṭang tawh khan Pathian a awm rinhlelhna hi a inṭan tawh niin mi thiamte chuan an sawi a. Chu chu Charvaka tiin an sawi a, an innghahna ber chu, "Thil hmuh leh hriat theih chauh hi thu dik a ni," tih hi a ni. Pathian, thlarau leh pian nawn lehna leh thih hnu piah lam te hi an ring lo. Kan mitin kan hmuh theih leh kan taksa ngeiin a khawih theih (empirical evidence) chauh hi thu dikah an ngai a; chuvangin, kan mita kan hmuh loh leh kan taksaa kan hriat loh thilah chuan an rinna an nghat thei lo a ni.
Europe leh atheism
Kum zabi 18-na (Enlightenment) aṭangin khawvel chu finna leh thiamna lamah hma a sawn a, a bik takin science hmasawnna chuan mihring ngaihtuahna a tivâr a, chhia leh ṭha hriatna fim leh thil awmzia finfiahna (logic and fact) chu engkim tehna atan an hmang ta mai emaw tih turin a pawimawh ta em em a. Mita hmuh theih loh leh finfiah theih loh P/pathian leh sakhaw lam thilte chu an ringhlel chho a. Philosopher leh scientist tam tak an lo chhuak a, chu mite thu leh hla leh Greek finna ril (philosophy)-te chuan mi rilru a hneh ta em em mai a nih kha. Chu chuan khawvel tuam chhuakin, an thu leh hlate pawh vawiin thlenga zir leh sawi a la ni ta zel a nih hi.
Pascal's Wager
Chutiang khawvel aṭang chuan Blaise Pascal (19 June 1623 – 19 August 1662), French mathematician, physicist, inventor, philosopher, Catholic kohhran mi thiam leh thuziak thiam ni bawk chuan Pathian rin hi kan rin loh aia a ṭhat zawk thu leh kan hlawk zawk thu a rawn sawi a, vawiin thlengin philosophy khawvelah chuan sawi a la hlawh reng a ni. Hetiangin:
1. Pathian a awm a, i ring a nih chuan chatuan nunna leh vanram, engkim i chang ang.
2. Pathian a awm lova i ring a nih chuan engmah chân i nei lo (khawvelah nun nuam leh fel takin i nung ve tawp).
3. Pathian a awm lo va, i ring lo a nih chuan engmah chân emaw, hlawkna emaw i nei chuang lo.
4. Pathian a awm a, i ring lo a nih chuan chatuan hremhmun leh boralna (total loss) i hmachhawn ang.
Pascal's Wager aṭang chuan Pathian kan rinna hi inthâpna (gambling) ang mai a ni a, ringtu leh ring lotu nun chu inthâpna ang a ni. Pathian a awm leh awm loh kan finfiah thei si lo a, chuvangin, thutlukna kan siam a ngai bawk si nen, Pathian kan rin mai hi chân kan nei lo a, a lo awm tak tak a nih phei chuan kan hlâwk zawk dawn a ni tih kha Pascal-a sawi dan chu a ni. Chuvangin, Pathian chu ring mai turin min sawm a nih chu.
Pathian kan rinna hi inchawina leh kan tana ṭha tur kan duhna chauh a ni em? Pascal's Wager hian Pathian a awm leh awm loh a finfiah lo a, hnial kalhna tur tam tak a awm bawk. Khawii Pathian ber nge rin tur tih min hrilh lo a, Pathian kan rinna chhan tur dik tak pawh min hrilhfiah chuang lo. Kan tana ṭha tur leh kan hlawkna tur chauha Pathian hi kan ring a nih chuan, Pathian chuan chutiang rilru chu a pawm ang em? Pathian chu bum theih a ni dawn tihna em ni? Heng zawhnate hi min chhang thei lo bawk. Bible aṭanga kan hmuh, Pathian khawngaihna (devine grace) tel lo chuan miin Pathian chhandamna a chan theih lohzia te, Thlarau Thianghlim pawimawhna leh a hnathawhte hi he Pascal's Wager aṭang hian a fiah thei lo a, a chhut chhuak zo hek lo.
Rinna hi sumdawnna a ni lo
Pathian kan rinna leh a hnung kan zuina hi sumdawnna a ni lo a, chutiang zawnga Pathian thu leh rinna hi kan kalpui a nih chuan 'Sumdawnna Chanchin Ṭha’ (Prosperity Gospel) lamah kan lut ang a. Harsatna leh manganna kan tawh chang te, Pathianin a duh dana ro a rel changte hian Pathian kan rinna chu kan hloh fo dawn tihna a ni. Bible-ah leh khawvela Kristian ṭha tak te, rawngbawltu ropui tak takte nun kan en hian an tluang vek lo a; martar hial te, natna khirh ber ber tuara thi te, mi dangte aia vanduai zawk Pathian rawngbawltu tam tak an awm a nih hi. Pathian ringtu leh ring lotu pawhin harsatna leh chhiatna, natna leh thihna hi kan pumpelh dawn lo a, hawkna leh thil ṭha zawng zawng hi he khawvelah hian kan nei famkim ngai dawn lo. Mihring hian ama duhthu ringawtin Pathian hi a ring thei lo a, Thlarau Thianghlim kaltlangin Pathian khawngaihna (grace) vang chuahin Pathian hi kan ring thei a ni.
Pathian khawngaihna chauh hi Amah kan rinchhan a ni
Pathian kan rin (faith) chhan hi a khawngaihna (grace) vang chauh a ni. Kan pianpui rilruah (innates idea) Pathian chu a inpuang hmasa ber a; chutah a thu–Bible leh ṭawngṭaina hmangin kan nunah a inpuang chhunzawm zel a. A khawngaihna chuan kan phu vang ni hauh loin, Isua Krista kaltlangin chhandamna min buatsaihsak a. Chu chu Thlarau Thianghlim kaltlangin ring thei turin min ṭanpui a, Pathian khawngaihna changtu kan nih avanga Pathian chu chhang leta ring kan ni zawk. Kan rin avangin hlawkna emaw hloh emaw kan nei lo a, engkim zawk chu Pathianin kan chunga ro a rel dan zelin a lo thleng a ni.
Pathian khawngaihna hre chianga amah ringtu chuan hlawkna nei loin chân vek pawh ni se, Pathian chu a ring a, a nunpui a, a thih chilh ngam ṭhin. Philosopher leh scientist te hriat loh leh chhui phak loh chu Pathian khawngaihna leh Thlarau Thianghlim hnathawh a ni. Chumi pahnih hriaa changtu chuan Pathian hi a ring a, a nung a, thil a ti thei a ni tih hi a hre bawk. Chu chu a nun zawng zawng innghahna atan a hmang a, chatuan nunna a la nei dawn bawk a ni.

Comments

Popular posts from this blog

IMANUELA THI ZAMAN

Lal Isua thisen hlut zia leh keini misual boral tur te min chhanmdamna hlut zia puanchhuahna hla tha ber pawl chu Kristian Hla Bu No- 173-na 'Imanuela thi zaman' tih William Cowper phuah, Rev. Chhuahkhama lehlin hi a ni ngei ang. He hla phuahtu William Cowper-a hi Great Berkhampstead, England-ah November 26, 1731 khan a lo piang a. Kum 1754 khan Ukil ni turin a inbuatsaih a, mahse vanduaithlak takin Ukil ni tur chuan a tling zo lo a, depression nasa tak a nei a ni. Chuti anga nun hreawm tak a hman hnu chuan kum 1771 khan he 'Imanuela thi zaman' (There is a Fountain Filled With Blood) tih hla ropui tak hi a lo phuah chhuak a. Chu a hla phuah chu Conyers’s Collection of Psalms and Hymns in 1772  hla bu ah an chhuah hmasa ber a. Chumi hnu chuan Hla phuah thiam em em (Amazing Grace phuahtu) Newton nen an hla bu siam The Olney Hymns -  ah kum 1779 khan an chhuahnawn leh a ni.  He hla a phuahna Bible chang behchhan chu Zakaria 13:1 "Chumi ni-ah te chuan Dav...

Lal Isua chaknaa innghatin

Kristian Hla Bu Number 149-na kan keu chuan khawvela Pathian hla ropui ber pawl; Edgar Lewis leh William W. Rock te phuah 'Lal Isua chaknaa innghatin' (Just lean upon the arms of Jesus) tih kan hmu a. He hla hi Mizotawngin Ch. Pasena leh Zakunga te'n min lehlin sak a, Zofate zingah he hla hi sam thiamlo kan awm awmlo e.  He hla phuahtu zinga pakhat William W. Rock-a chanchin hi han hriat zui em em tur a awmlo a. Edgar Lewis-a erawh hi chu  February ni 8, 1865 ah Yates City,   Illinois ah a piangin a laiah hming chu Lewis Edgar Jones a ni a. Hla thluk a siam emaw, a phuah emaw hian  Edgar Lewis, Lewis Edgar tih emaw Mary Slater ti te in hming lem a hmang thin. Moody Bible Institute-ah Pathian thu a zirzawh hnuin  Young Men’s Christian Association,  Davenport , Iowa;  Fort Worth , Texas ah leh Santa Barbara, California ah te a thawk thin.  September 1, 1936 khan  Santa Barbara , California ah a boral a;  Santa Barbara Cemetery ,...

BEISEINA NUNG

I Petera 1:3-9 A chunga kan tarlan Bible châng innghahna hi Petera te hun laia Asia Minor-a Kohhran țhang chak em em mai te chungchang lehkha a thawn ațangin a ni a. Helai 1:3-9 ah hian Pathian khawngaihnain Lal Isua tiha thawhnlehna hian beiseina nung min neih tir thu leh chu Lal Isua thiha thawhlehna chu kan chhandamna-chatuan nunna kan neih theihna tur a nih thu Petera hian min hrilh a. Beiseina hi keini ringtute chauh ni lo mi zawng zawng hian kan neih hi a pawimawh em em a. Beiseina hi mi rethei te chaw an ti hial țhin a ni. Miin beiseina a neih tawh loh chuan nun hlutna hi a hre tawh țhin lo a. Mi lar, zaithiam, Celeb etc pawh nise amah ah beiseina a awm loh chuan mahni intihhlum mai hi a thlang țhin. Hmanni lawk ah Linkin Park band-a an Vocalist Chester Bennington-a pawh inawkhluma an hmuh kha! Khang te kha a larin khawvelin an hriat nen-beiseina a neih tawh loh vang a ni ngei ang- a nunna kha amahin a inlak hial ni! Chuvangin beiseina neih pawimawh zia hi kan sawi ...