Skip to main content

Dr Luka leh Chanchin Tha

Thuthlung Thar bu pathumna Chanchin Tha Luka ziak hi Chanchin Tha bu pathumte ai hian danglam bikna leh a hlut bikna sawi tur tam tak a awm a. Keini Jentail, Israel ni ve lote tan phei chuan Chanchin Tha Luka ziak hi a ngaihnawmin a hlu zual a; Chanchin Tha hi keini leh mi zawng zawng huap a nih zia kan hriat chian phah a ni. Vawiinah hian kan thiam tawkin Dr. Luka leh Chanchin Tha Luka ziak hi kan zir chiang ang a; a tlangpui pawimawh chin zirchhuah kan tum ang.

Tu nge Dr Luka?
Kolossa 4:14 –a kan hmuh angin Luka hi damdawi lama mithiam, Doctor a ni tih kan hre thei a, Tirhkoh Paula te nen Chanchin Tha hrilin an zin kual thin tih pawh kan hre thei bawk. Codex Bazae atanga kan hmuh dan chuan Luka hi Suria rama Antiokei khuaa mi a ni tih kan hre thei a. Kum zabi 5-na hun laia Kohhran Pa-te zinga mi Jerome-a chuan Luka hi Antiokei khuaa damdawi thiam, Grik tawng thiam tak leh Paula hnung zuitu, Chanchin Tha ziaktu hi a nih thu a sawi. Lehkhabu pakhat ‘The Anti-Marcionite Prologues to the Gospels’ an tihah chuan Marka, Luka leh Johana chanchin hi a chuang a. Chutah chuan Luka hi Suria rama Antiokei khaw mi, damdawi thiam a ni a, Tirhkohte zuituah a tang phawt a, Paula martar hma loh kha chuan a zui reng thin niin a ziak.
Eng vangin nge Chanchin Tha Luka hi ziak a nih?
1. Dr Luka hian Chanchin Tha a ziah hi ‘Theophil tha ber’ tana a ziah a nih thu kan hmu a (Lk. 1:3), tu nge Theophil hi a nih tih erawh chu chhui chhuah rual a ni tawh lo. Theophil awmzia hi – Pathian thian, Pathian duhtaka’ tiin emaw pawh a sawi theih a, mimal hming nge Kristian pawl hming tih hi hriat theih a ni tawh lo.
2. Jentail-te tan: Dr Luka hi Jentail mi a ni a; Chanchin Tha pawh hi amah ang thoa Jentail-te tan a ziak a ni. A bu chhung thuah hian Hebrai tawngkam leh Aramaik tawng a hmang zauh zauh thin a; a chhiartu Jentail mite tana hriat awlsam turin a ziak a ni.
3. Lal Isua Krista chu mi zawng zawng tana chhandamtu, Israel fate chauh ni lo, Jentail/mi zawng zawng tan chhandamtu a nih zia hi tarlan a duh a ni.
Chanchin Tha Luka ziak danglam bikna
1. Huapzo Chanchin Tha – Chanchin Tha Luka ziak hi ‘Huapzo Chanchin Tha’ tiin William Barclay chuan a sawi thin a; Lal Isua Krista thlahtute chanchinah pawh Adama thlengin a chhui a ni tih kan hmu a. Lal Isua hun laia ram leh hnam, khawtlang nuna hmun pawimawh chang pha lo Berampu leh Samari mite chunchang kan hmu a; berampute hnenah Lal Isua a pian thu kha Vantirhkohte’n an puang a nih kha. Samari hnam phei hi chu Judate’n an ten em em a; mahse Lal Isua hian tehkhin thuah hmangin vawiin thlengin Samari mi tha hi hre lo kan awm awm lo e.
2. Hmeichhia, Bawihte leh Naupangte a ngaihsak: Chanchin Tha Luka ziakah hian, vawiin thleng pawha kan la dah pawimawh ber theih loh – hmeichhhia, bawih leh naupangte hian hmun laili an chang a. Bible khawvelah naupang leh hmeichhaite’n hmun an chan ve mumal loh laiin Luka ziakah erawh chuan thliar hranna a awm ve hauh lo. Chhandamna tura Lal Isua nu Mari pawimawh zia te, Nain khaw hmeithai thu leh hlate leh Lal Isua hriak thihtu hmeichhe chanchinte kan hmu a nih hi. Tin, Lal Isua Krista thawhlehna hmua hre hmasa bertu pawh hmeichhia tho a ni tih kan hmu (24:10). Naupangte pawhin chawimawi an hlawhin dinhmun pawimawh takah an awm a; Chanchin Tha bu dang nen a in ang lo hle (2:41-51, 10:38-42, 11:5-8)


3. Mi retheite tan Chanchin Tha: Chanchin Tha Luka ziakah hian mi retheite tan pawh hmun a awm a ni tih kan hmu a. Mari khan inthenthianghilmna tura thilhlan a ken kha mi hausa leh neinungte ken thin beram leh kel ni loin thuro leh parva, mi retheite phak tawk a ni tih kan hmu a, pawm sak an ni tih kan hmu bawk (2:24). Mitdel, kebai, bengngawng leh a hun laia natna rapthlak ber pawl phar natna leh mitthi te kai thotu bakah pachhiate’n Chanchin Tha an dawn thu kha Baptistu Johnana hnena Lal Isua chanchin an sawi dan a ni tih kan hmu bawk (7:22).
4. Mi sualte tan Chanchin Tha: Dr Luka ziak Chanchin Tha hian mi sual leh mi duh loh, khawtlang leh sakhuana zawna hnawl, mi tenawm leh mi bawlhhlawh, chhiahkhawntute pawh an lang sar hle a. Mi sual nia hriat – hmeichhia te, Zakaia te, fapa tlan bo leh suam hmangte pawhin chhandamna leh sual ngaihdamna an chang tih kan hmu.

Comments

Popular posts from this blog

Lal Isua Hmangaihna

Ramhlun North Pastor Bial Zaipawl in kum 2013 a an sak Lal Isua hmangaihna tih hla, T. Laldintluanga phuah hi tun lai ah hrelo kan vang hle awm e. He hla hi Zaithiam hrang hrang te pawhin an sa a. Lal Isua hmangaihna hi kan tan a tawkin engkima engkimah a rintlak zia puanchhuahna ropui tak a ni tih kan hre awm e.     He hla phuahtu T. Laldintluanga, Ramhlun North hi tunah hian Synod Choir (2018-2020) Conductor ni mek a ni a. He hla a phuah dan chanchin hi ka va zawt a, PDF in min lo pe thlap a, a chung ah ka lawm hle.  “He hla hi kum 2013 a ka phuah a ni a, heng hunlai hian a bikin thalaite ah mahni intihlum te, ruihhlo avanga thihna te, thih thut thutna ang chi kha a tam em em a, ka phak tawkin ka vei ve hle a ni. Chung ka thalai pui sual in a tihbuai mek, mahni intihhlum duhna hial nei, nun beidawnga tap mek te pawh chu Lal Isua hmangaihna hian a nghak reng ni hian ka hria a. Emau kawnga khualzin pahnih ten an khawhar hnem tura Lal Isua an sawm khan an va...

A saw raltiang tlangah, kraws hlun tak chu a ding

Lal Isua kan tana Kraws a a thihna hlut zia leh ropuizia puanchhuahna hla ropui ber pawl chu Rev. George Bennard phuah ‘A saw raltiang tlangah, kraws hlun tak chu a ding’ (The Old Rugged Cross) hi a ni ngei ang. He hla hi Kristian Hla Bu kan hman mek ah hian No. 203 ah a awm a, Lalmama (L) min lehlinsak niin, amah hi Mizo hla phuah thiam kan neih zinga a mi a ni a, he hla a lehlin pawhin hi a mawiin a nalh hle anih hi.   He hla phuahtu Rev. George Bennard (1873-1958) hi Youngstown, Ohio ah a piang a, naupangte anih aliin a pa hian a boral san a. Lungalhthei khura hnathawka eizawng chhungkua an ni thin. Kum 1912 ah he hla ropui tak mai hi a phuah a, Pathian thu changlar ber Johana 3:16 thu a chhiar tangin he hla hi a phuah niin an sawi. Rom sorkar in Lal Isua an khenbeh dan tur te, Lal Isua thisen lo chhuak tur te chu a ngaihtuah a. Tichuan Choka ah a rilru awm hla thu chu a ziak mawlh mawlh a, chumi hnu ah chuan Charles H. Gabriel, Chicago mi chu a hla ziak chu thawn a. K...

BEISEINA NUNG

I Petera 1:3-9 A chunga kan tarlan Bible châng innghahna hi Petera te hun laia Asia Minor-a Kohhran țhang chak em em mai te chungchang lehkha a thawn ațangin a ni a. Helai 1:3-9 ah hian Pathian khawngaihnain Lal Isua tiha thawhnlehna hian beiseina nung min neih tir thu leh chu Lal Isua thiha thawhlehna chu kan chhandamna-chatuan nunna kan neih theihna tur a nih thu Petera hian min hrilh a. Beiseina hi keini ringtute chauh ni lo mi zawng zawng hian kan neih hi a pawimawh em em a. Beiseina hi mi rethei te chaw an ti hial țhin a ni. Miin beiseina a neih tawh loh chuan nun hlutna hi a hre tawh țhin lo a. Mi lar, zaithiam, Celeb etc pawh nise amah ah beiseina a awm loh chuan mahni intihhlum mai hi a thlang țhin. Hmanni lawk ah Linkin Park band-a an Vocalist Chester Bennington-a pawh inawkhluma an hmuh kha! Khang te kha a larin khawvelin an hriat nen-beiseina a neih tawh loh vang a ni ngei ang- a nunna kha amahin a inlak hial ni! Chuvangin beiseina neih pawimawh zia hi kan sawi ...